Rodzaje wierteł - które wiertło do czego?

Rodzaje wierteł to prawdziwy temat-rzeka. Wyobraź sobie sytuację, w której jesteś uczestnikiem teleturnieju, a gra toczy się naprawdę o wysoką stawkę. W etapie finałowym prowadzący zadaje ostatnie pytanie, które brzmi „co wiesz o wiertłach?". Każdy coś, kiedyś słyszał, ale żeby mieć taką szczegółową wiedzę to może niekoniecznie. No i robi się gorąco jak przy wierceniu dziurki w metalowym kątowniku. Nigdy nie wiadomo, czy powyższa wizja stanie się rzeczywistością, dlatego lepiej się przygotować.

Czego dowiesz się z tego artykułu:

Przeczytaj ten artykuł, aby poznać bliżej zastosowanie wierteł i dowiedzieć się, jak dobrać wertło do rodzaju wykonywanej pracy. W naszym poradnik wyjaśniamy:

• Jak zbudowane jest wiertło,
• Jakie są grupy narzędzi skrawających — wiertła do drewna, metalu, betonu i szkła i nie tylko,
• Czym różni się wiertło lewo- od prawoskrętnego,
• Czym charakteryzują się wiertła do metalu,
• Jakie są rodzaje wierteł HSS i co to za skrót,

Zacznijmy od podstaw. Budowa wiertła i jego przeznaczenie

Czym jest wiertło? Zgodnie z oficjalną definicją, to rodzaj narzędzia skrawającego, służącego do wiercenia otworów. Oczywiście samym wiertłem raczej niewiele zdziałamy, dlatego potrzebna jest jeszcze wiertarka lub inna obrabiarka o napędzie obrotowym, który będzie napędzał wiertło. Już sama budowa wiertła nie jest tak prosta, jak mogłoby się wydawać. Spójrzmy na wiertła spiralne. W tym elemencie wyróżnia się m.in.:

1. główną i pomocniczą krawędź skrawającą,
2. krawędź poprzeczną,
3. rowek wiórowy,
4. główną i pomocniczą powierzchnię przyłożenia,
5. rdzeń,
6. chwyt,
7. zabierak.

Część robocza wiertła rozciąga się od czoła wiertła do końca rowka wiórowego. Zanim kupisz pierwsze lepsze wiertło, upewnij się jaki rodzaj mocowania wiertła wybrać do swojej wiertarki lub obrabiarki. Rodzaj mocowania, czyli chwyt, występuje w kilku wariantach dopasowanych do różnych wierteł. Oto rodzaje popularnych wierteł:

• Wiertła walcowe

to najbardziej tradycyjny rodzaj wierteł, posiadające uchwyt w kształcie walca (tzw. chwyt walcowy). Są bardzo często stosowane z powodu swojej uniwersalności. W związku z brakiem elementów, które mogłyby dodatkowo blokować wiertło, czasami zatrzymują się w trakcie pracy, szczególnie podczas wiercenia z dużą mocą w twardych materiałach.

• Wiertła z trzema płaszczyznami

to także wiertła walcowe, których uchwyt jest spłaszczony na trzech powierzchniach. Dzięki temu lepiej klinują się w wiertarce.

• Wiertła stożkowe

posiadają chwyt stożkowy Morse'a. Stożkowy kształt umożliwia wykonywanie z ich pomocą szerokich otworów.

• Wiertła cylindryczne

specjalny uchwyt z cylindrycznym wypustem sprawia, że nie ma możliwości obracania się tego rodzaju wiertła w uchwycie. Najczęściej stosowane są do wiercenia w betonie.

• Wiertła z uchwytem sześciokątnym 1/4 cala

dedykowane są do urządzeń posiadających uchwyt wkrętakowy. Te wiertła typu hex, jak czasem są nazywane, najczęściej spotkać można w połączeniu z wkrętarkami.

• Wiertła SDS-plus

To wyspecjalizowany rodzaj wierteł cylindrycznych dostosowanych do specjalnego systemu mocowania w wiertarce. Każde wiertło posiada owalne wgłębienia, umożliwiające mocowanie do dwóch dopasowanych rowków w wiertarce. Chwyt SDS-plus ma zawsze średnicę 10 mm, niezależnie od średnicy samego wiertła. Wiertła SDS-plus to także wysoka odporność podczas pracy z twardymi materiałami, dlatego często spotyka się je podczas wiercenia w betonie.

• Wiertła SDS-max

W przypadku wierteł SDS-max średnica uchwytu wynosi 18 mm, ponieważ to wiertła dedykowane do najcięższych zadań. W odróżnieniu od SDS-plus, na powierzchni uchwytu SDS-max jest aż 5 wpustów, z których 2 mocują je w urządzeniu, a pozostałe przekazują obroty. Dzięki wysokiej wytrzymałości i odpowiedniemu mocowaniu, z pomocą SDS-max wywiercisz otwory o średnicy nawet 155 mm!

• Wiertła SDS-top - są dość rzadko spotykane ze względu na obecność wyłącznie w elektronarzędziach Hilti i Bosch.
• Wiertła SDS-quick - jak wyżej, to mniej popularne rozwiązanie, które jest dedykowane wyłącznie do wkrętarek Bosch-Uneo.

Jak widać, jest tego całkiem sporo i dostępne są wiertła do różnych zastosowań. Podstawowe rodzaje wierteł można podzielić na te przeznaczone do wykonywania otworów w drewnie, metalu i betonie. Wyróżnia się też wiertła specjalistyczne, np. do wykonywania precyzyjnych otworów w szkle. Rodzaje mocowań wierteł muszą być dopasowane do uchwytu wiertarskiego w sprzęcie.

Jak rozróżnić wiertła do drewna?

Ludzkość w swoim postępie cywilizacyjnym zrobiła ogromny krok w każdym aspekcie technologii. Dotyczy to również obecnych możliwości dokonywania rzeczy z pozoru tak błahej, jak wykonywanie otworów w drewnie. To z pozoru proste zadanie wymaga jednak właściwego przygotowania i dobrania odpowiedniego wiertła. Obecnie na rynku dostępne są różnorodne rodzaje wierteł, dlatego warto rozróżnić, w czym się specjalizują:

Rozmiary wierteł do drewna wynoszą od 3 do nawet 25 mm.

Rodzaje i oznaczenia wierteł do metalu

Drewno jest dość plastycznym materiałem, dlatego wiercenie w nim otworów nie jest zbyt trudne. Gorzej, gdy przyjdzie nam się zmierzyć z metalem. Tutaj poziom twardości i trudności jest dużo większy, dlatego konieczne są wiertła mogące sobie z tym poradzić. Wiertła do metalu wykonuje się ze stali szybkotnącej HSS (ang. High Speed Steel). To specjalny stop o wysokiej twardości. Do tego celu sprawdzą się też wiertła widiowe oraz z powłoką tytanową. Do pracy z metalem wybór jest o jedną pozycję większy niż w przypadku drewna.

Które wiertło do betonu wybrać?

Beton i kamień również, co oczywiste, należą do kategorii materiałów twardych i wymagają odpowiednich wierteł. W przypadku, gdy czeka cię wiercenie w betonie lub kamieniu, możesz zastosować jeden, ale za to bardzo konkretny rodzaj wiertła, czyli wiertło widiowe. Jego końcówka jest wykonana z bardzo odpornego na ścieranie węglika wolframu (węglika spiekanego), dzięki czemu możesz wykonać otwór nawet w najtwardszych głazach.

Oznaczenia wierteł do betonu są dosyć czytelne. Poza tym wszystkie rodzaje wierteł do betonu wyróżniają się charakterystycznym kształtem — ułożone spiralnie rowki ułatwiają odprowadzanie ciepła i usuwanie sypkich odpadów. Wiertła do betonu mogą być też udarowe lub diamentowe.

Które wiertło do szkła wybrać?

Wiercenie w szkle to mniej typowe zajęcie, ale także tutaj dobrze wiedzieć, jak robić to dobrze i bezpiecznie dla siebie oraz obrabianego materiału. W tym przypadku z pomocą przychodzą wiertła stożkowe pokryte pyłem diamentowym.

Większość wierteł do szkła wykorzystasz też do ceramiki. Ważne jest jednak wiercenie pod odpowiednim kątem tak, aby nie uszkodzić warstwy szkliwa.

Wiertło NWKa. Co to znaczy?

Wiele osób nie wie, jak odróżnić wiertła od siebie, tym bardziej że producenci często posługują się różnymi skrótami, jak np.:

• NWKa oznacza wiertło kręte z chwytem cylindrycznym,
• NWKb to wiertło kręte długie z chwytem cylindrycznym,
• NWKc to wiertło kręte z chwytem stożkowym Morse'a.

Jeśli masz wątpliwości, które wiertło wykorzystać, najlepiej zapytać profesjonalisty. Nasi konsultanci podpowiedzą ci, jakie wiertła do wiertarko wkrętarki wybrać, jak rozróżnić oznaczenia wierteł do betonu i jak dobierać wiertła przeznaczone do pracy z frezowaniem.

Wiertło lewoskrętne. Do czego służy i gdzie się je wykorzystuje?

Wiertło tzw. lewe służy do usuwania uszkodzonych elementów łączących dwa elementy. Mogą to być np. śruby lub wkręty z odciętym albo oderwanym łbem. Wiertła lewoskrętne odwracają się w przeciwną stronę niż wiertła klasyczne.

Wiertła HSS R. Co to znaczy? HSS G vs. HSS R

Oznaczenie wierteł HSS jest używane do akcesoriów ze stali szybkotnącej. Można tutaj wyróżnić m.in. HSS R, czyli wiertła walcowane oraz HSS G, szlifowane. Pierwsze nadają się do zastosowań amatorskich, drugie zaś, profesjonalnych. Stal szybkotnąca jest wykonana z połączenia m.in. węgla, wolframu, wanadu, chromu i kobaltu.

Wiertło widiowe — jak rozpoznać węgliki spiekane?

Akcesoria widiowe mają charakterystyczne wykończenie z wyraźnie widocznym węglikiem spiekanym. Może on występować jako pojedyncza płytka lub cały stożek rozwarty ku górze. Zapewnia wysoką wydajność pracy podczas wiercenia w betonie, ponieważ skutecznie kruszy materiał. Widia są dobrym wyborem do prac w budownictwie.

Jak odróżnić wiertło do metalu od wiertła do drewna. Jak wyglądają wiertła do metalu?

Wiertło do metalu a do drewna różnią się przede wszystkim ostrzami. W pierwszym przypadku są one ostrzejsze, bardziej precyzyjne i mają mniejszy kąt. Nieco inne są kolory wierteł do metalu. W zależności od wykończenia będą one srebrne, szare lub niebieskawe. Do ich oznaczania wykorzystywane są też inne oznaczenia jak HSS, HSS G lub HSS E. Ich żywotność jest wyższa niż narzędzi do drewna. Narzędzia do metalu posiadają kąt wierzchołkowy wiertła do stali między 118 a 135 stopni. Mniejszy kąt sprawdza się lepiej do miękkich metali, większy zaś, do twardych materiałów.

Rodzaje wierteł i ich zastosowanie. Podsumowanie

Jak widać, dostępnych konfiguracji jest naprawdę mnóstwo, ale tak naprawdę należy mieć na uwadze dwa parametry. Pierwszy z nich to kwestia tego, w jakim materiale będziemy wiercić, a drugi typ mocowania w posiadanym urządzeniu np. wiertarce.

Twardszy materiał wymaga użycia innego wiertła niż miękki. Do użytku profesjonalnego często sięga się też po nieco inne, bardziej zaawansowane rozwiązania. Ważny jest producent wierteł. Polecamy akcesoria firm DeWALT, Makita, Hikoki, Milwaukee lub Yato. Marka ma tutaj duże znaczenie. Akcesoria renomowanych producentów są znacznie trwalsze.

W sklepie Narzedziownia.shop znajdziesz różne typy wierteł zapewniające wysokiej jakości obróbkę skrawaniem. Jeżeli potrzebujesz pomocy w wyborze akcesoriów lub pracujesz w różnych materiałach i nie jesteś pewien, jak dopasować wiertła do potrzeb, skontaktuj się z nami!