Co to jest i jak działa niwelator?

Jak działa niwelator to pytanie, które dobrze byłoby zadać geodecie lub kierownikowi budowy, którzy korzystają z niego na co dzień. Wyjaśnieniem zasady działania niwelatora oraz tym, na co zwrócić uwagę przy wyborze urządzenia zajmiemy się jednak my, jako fachowcy od prac remontowo-budowlanych. Przeczytaj, czym jest niwelator, czym różni się do lasera i kiedy warto po niego sięgnąć.

Czego dowiesz się z tego artykułu:

• Niwelator umożliwia precyzyjne wyznaczenie różnic wysokości między punktami. Jest nieoceniony w branży budowlanej i ogrodnictwie.
• Odczyt wysokości może być realizowany w jednej z kilku technologii — optycznej, laserowej lub cyfrowej.
• Zamiast niwelatora dobrym rozwiązaniem będzie laser krzyżowy lub obrotowy. To bardziej wszechstronne urządzenia.

Czym jest niwelator i gdzie się go wykorzystuje?

Niwelator jest urządzeniem pomiarowym, które pozwala na precyzyjne wyznaczanie różnic wysokości lub też wysokości punktów pomiarowych. Z zewnątrz na pierwszy rzut oka przypomina nieco kamerę ustawioną na trójnogim stojaku. Z reguły kojarzony z pracami geodezyjnymi niwelator ma znacznie więcej zastosowań. Korzystają z niego nie tylko geodeci, ale także firmy remontowo-budowlane, wykonawcy dróg, a nawet majsterkowicze-amatorzy. Ten sprzęt optyczny wykorzystasz m.in. do:

• pomiarów przy wyrównywaniu terenu (tzw. niwelacji),
• wyznaczania pasów zadrzewień w ogrodach,
• pomiaru prawidłowości ustawienia ścian działowych lub sufitów podwieszanych,
• wyznaczania nachylenia stoków i kanałów do odprowadzania wody,
• projektowania rozmieszczenia instalacji wodno-kanalizacyjnej,
• realizacji prac wykończeniowych jak kładzenie kafelek, układanie boazerii, czy ozdobne malowanie ścian.

Aby niwelator zapewniał odpowiednią precyzję pomiarów, umieszcza się go na specjalnym statywie lub równej powierzchni. Dobry statyw do laserów i niwelatorów powinien być wykonany z aluminium. Jest wtedy lekki, ale jednocześnie wytrzymały. Przyda się też blokada nóg, która pozwoli na ustawienie urządzenia na pożądanej wysokości.

Niwelator a teodolit i tachimetr. Co właściwie mierzymy?

Do precyzyjnych pomiarów w geodezji i „budowlance” wykorzystuje się kilka narzędzi:

1. niwelator,
2. teodolit,
3. tachimetr.

Warto wiedzieć, czym różnią się między sobą, ponieważ każdy ma nieco inne zastosowanie.

Niwelator należy odróżnić od teodolitu. Choć oba sprzęty znajdują się z reguły na wyposażeniu geodetów, niwelator wykorzystuje się do pomiaru różnic wysokości. Teodolit zaś służy do wyznaczania kątów pionowych i poziomych. Znakomita większość niwelatorów obraca się wyłącznie w poziomie (za wyjątkiem modeli wyposażonych w śrubę elewacyjną). Teodolity obracają się zarówno w poziomie, jak i w pionie.

Na placach budowy natkniesz się też na tachimetr. To zaawansowane urządzenie, które mierzy kąty, odległość i wysokość.

Jak działa niwelator laserowy, a jak optyczny? Rodzaje niwelatorów

W sklepach ze sprzętem budowlanym lub geodezyjnym możesz natknąć się na trzy rodzaje niwelatorów: optyczne, laserowe i cyfrowe. Choć każdy z nich służy do dokonywania pomiarów różnicy wysokości, zasada działania poszczególnych urządzeń będzie nieco inna. Przyjrzyjmy się bliżej poszczególnym rodzajom niwelatorów.

Jak działa niwelator optyczny?

Niwelator optyczny jest najprostszym, ale też i najtańszym spośród wspomnianych trzech technologii. Budowa niwelatora optycznego uwzględnia przede wszystkim skomplikowany system soczewek.

Użytkownik niwelatora będzie potrzebował pomocy, wytyczając poziom, ponieważ jedna osoba obsługuje pomiar wysokości, druga — łatę niwelacyjną, czyli długą „tyczkę” z podziałką. Do odczytu wykorzystuje się krzyż nitek widoczny w okularze. Musi on przeciąć podziałkę na łacie. Zaletą niwelatorów optycznych jest prosta obsługa, ale też łatwe przenoszenie urządzenia z miejsca na miejsce. Niestety urządzenie optyczne ma stosunkowo mały zasięg. Poziomowanie niwelatora optycznego następuje za pomocą pokręteł w korpusie. Należy obserwować poruszający się pęcherzyk powietrza.

Niwelator laserowy. Zasada działania

Niwelator laserowy wykorzystuje wiązkę skoncentrowanego światła do wyznaczenia poziomu. Większość lepszych modeli jest wyposażona w mechanizm samopoziomujący, który pomaga ustawić głowicę idealnie równo. To nieocenione ułatwienie przy pracy w terenie. Dużą zaletą modeli laserowych jest możliwość pracy w pojedynkę. Promień lasera pada na łatę laserową z czujnikiem laserowym, którą operator po prostu przenosi w kolejne miejsca.

Zaletą niwelatorów laserowych jest daleki zasięg działania i dobra widoczność wiązki. Świetnym przykładem urządzenia laserowego jest kompaktowy niwelator Makita SK700D CXT. Wyposażony w obrotową głowicę, z technologią XPT (ang. Extreme Protection Technology) poradzi sobie w każdych warunkach atmosferycznych. Akumulatory CXT (ang. Compact Extreme Technology) zapewniają długą pracę na jednym ładowaniu.

Mierzenie niwelatorem laserowym wymaga użycia odbiornika z uwagi na ograniczenia mocy wiązki (maksymalnie 1 mW, druga klasa bezpieczeństwa).

Niwelatory cyfrowe

Niwelatory cyfrowe są najdroższe spośród wymienionych rozwiązań. Obserwator przy użyciu układu optycznego celuje w łatę i naciska przycisk odczytu, ale sam pomiar jest dokonywany automatycznie. Obsługa niwelatora cyfrowego wymaga pracy dwóch osób.

Niwelator optyczny, czy laserowy. Który wybrać?

Obsługa niwelatora laserowego jest prostsza, niż modeli optycznych, dlatego — choć droższe — zwykle to właśnie sprzęty laserowe będą lepszym wyborem. Wiązka lasera umożliwia dokonywanie pomiaru z niezrównaną precyzją, więc nie ma mowy o błędzie.

Jak obsługiwać niwelator laserowy?

Obsługa niwelatora laserowego jest dosyć łatwa, wystarczy, że chociaż raz przeczytasz lub zobaczyć, jak się za to zabrać.

Zamocuj głowicę na trójnożnym statywie. Wybierz możliwie równe i stabilną połać gruntu. Nie stawiaj niwelatora na piasku lub terenie kamienistym, ponieważ będzie się chwiał. Następnie przymocuj czujnik do łaty pomiarowej i włącz go.

Wyznacz poziom „zero”, który stanie się odniesieniem dla wszystkich kolejnych pomiarów i regularnie go monitoruj. Czasami przez nieuwagę można lekko potrącić niwelator, przez co pomiary będą nieprecyzyjne. Pomiar odbywa się poprzez odbicie promienia emitowanego przez głowicę od czujnika na łacie. Dlatego pomiędzy nimi musi być wolna przestrzeń. Zwróć uwagę na wypoziomowanie urządzenia lub ewentualne ustawienie kątów pomiarowych. Korzystaj z możliwości, jakie daje nowoczesna technologia, a będziesz pracował szybciej i dokładniej.

Korzystając z systemu optycznego, możesz sięgnąć po specjalne okulary. To jednak nie kwestia estetyki, a precyzji. Cienka czerwona linia może być słabo widoczna w bardzo jasnych pomieszczeniach lub przy mocno słonecznej pogodzie. W ten sposób chronisz też oczy przed promieniem lasera.

Niwelator a laser. To samo, czy co innego?

Na precyzyjne wyznaczanie poziomu pozwalają nie tylko niwelatory, ale też lasery. To narzędzia łączące w sobie wszechstronność pomiarowych sprzętów geodezyjnych oraz łatwość obsługi, charakterystyczną dla nowych technologii. Przy odrobinie wprawy laser może być wykorzystany również jako niwelator, więc nie będziesz musiał kupować obu sprzętów. Lasery znajdują zastosowanie głównie w budownictwie i pracach ziemnych, ponieważ emitują wiązkę na znacznie większą odległość.

Warto zapoznać się z możliwościami, jakie oferuje na przykład laser krzyżowy Makita SK700D. Urządzenie wykorzystuje laser płaszczyznowy, półprzewodnikowy o długości 630/645 Nm. Mechanizm samopoziomujący wyrównuje głowicę do 4 stopni. Maksymalny zasięg urządzenia wynosi do 25 m w pomieszczeniach i do 70 m przy użyciu detektora. Urządzenie pracuje w zakresie temperatur od -25 do +70°C, więc zadziała sprawnie o każdej porze roku. Producent zastosował tutaj wspomniane już technologie XPT i CXT dla zwiększenia funkcjonalności lasera.

Na dużych placach budowy, np. przy modernizacji dróg lub stawianiu mostów, lepiej sprawdzi się laser DeWALT DCE079D1G. To znacznie droższe urządzenie od wskazanej wyżej Makity, ale w zamian otrzymujesz większe możliwości:

• zielona wiązka lasera jest lepiej widoczna od czerwonej,
• zasięg wynosi nawet 600 m,
• klasa ochrony IP to 67 - sprzęt będzie działał nawet w ulewnym deszczu i przy znacznym zapyleniu,
• zwiększona odporność na uszkodzenia przy upadku z wysokości do 2 m.

Wszechstronność urządzenia zwiększa automatyczne poziomowanie dwupłaszczyznowe (pion/poziom) i ręczne ustawienie stopnia nachylenia. Funkcje mogą być też obsługiwane zdalnie za pomocą pilota.

Laser, czy niwelator. Co wybrać?

W sklepie Narzedziownia.shop znajdziesz zarówno lasery, jak i niwelatory laserowe. Jakość pomiaru w obu przypadkach będzie podobna, choć lasery są bardziej uniwersalne. Dla profesjonalistów sprawdzą się zdecydowanie lepiej. Do sporadycznego użytku można wybrać tańszy niwelator. Sprawdź naszą ofertę i zobacz, co możemy ci zaoferować! Wybieraj spośród wysokiej klasy modeli DeWALT i Makita.