Co to jest wiertarka udarowa?

Udar w wiertarce jest pożądaną funkcją, dzięki której elektronarzędzie jest w stanie wykonywać otwory nawet w bardzo twardych materiałach. Obecnie mechanizm udarowy ma bardzo wiele wiertarek, także tych kompaktowych. Przyjrzyjmy się mu bliżej. Jak działa wiertarka udarowa. Kiedy jej używać, a kiedy zrezygnować z udaru?

Czego dowiesz się z tego artykułu:

• Czym jest udar w wiertarce i w jakim celu się z niego korzysta?
• Dlaczego udar pneumatyczny i mechaniczny mają zupełnie inne zastosowania?
• Jak włączać udar w wiertarce i kiedy to robić (a kiedy z niego zrezygnować)?
• Jak wybierać wiertarkę udarową?

Czym jest wiertarka udarowa? Budowa wiertarki udarowej

Tradycyjna wiertarka bez udaru świetnie sprawdza się do pracy w miękkich materiałach, jak drewno, czy tworzywo sztuczne. Czasami jednak trzeba wywiercić otwór w betonowej ścianie albo metalowym elemencie, jak ościeżnica lub rama okienna. Do tego rodzaju pracy wiertarka bez udaru będzie zbyt słaba.

W takiej sytuacji trzeba sięgnąć po wiertarkę z wbudowaną funkcją udaru. Pozwala ona na komfortową pracę z praktycznie każdym rodzajem materiałów budowlanych. Jednocześnie jest to narzędzie, do zasilenia którego nie trzeba prądu o specjalnych parametrach. W zależności do wyboru możesz postawić na sprzęt sieciowy lub akumulatorowy.

Próba wykonania otworu w twardym materiale zwykłą wiertarką w najlepszym razie skończy się brakiem efektu. W najgorszym możesz uszkodzić silnik urządzenia.

Co to jest udar w wiertarce i jak działa?

Udar jest systemem wykorzystywanym w wielu różnych narzędziach, który polega na wytwarzaniu rytmicznych uderzeń przekazywanych na głowicę. W efekcie wiertarka (a dokładniej wiertło) nie tylko skrawa materiał, ale także kruszy go pod wpływem ruchu posuwisto-zwrotnego. Narzędzie zyskuje wielokrotnie większą moc i jest w stanie poradzić sobie z twardymi materiałami szybciej.

Jakie są rodzaje udaru w wiertarkach?

W wiertarkach stosuje się dwa rodzaje udaru (istnieje również trzeci — udar hydrauliczny, który znajduje zastosowanie głównie w maszynach samobieżnych):

1. udar pneumatyczny,
2. udar mechaniczny.

Każdy z nich działa nieco inaczej. Udar mechaniczny (inaczej mechaniczno-zębatkowy) polega na generowaniu impulsów uderzeniowych w systemie zębatek, które obracają się w przeciwne strony. Im mocniej dociśniesz wiertarkę do obrabianego przedmiotu, tym udar będzie silniejszy, a skuteczność wiercenia, większa. Udar mechaniczny nadaje się do wiercenia w materiałach „miękkich”, jak pustaki, czy cegła. Zupełnie nie sprawdzi się w przypadku betonu, żelbetonu lub kamienia. Można porówna go do stukania młotkiem.

Z kolei udar pneumatyczny jest generowany przez wbudowany w urządzenie kompresor. Kompresor napędza pobijak, który uderza w wiertło. Poprzez wykorzystanie specjalnego mocowania (np. SDS-Plus), wiertła poruszają się swobodnie do przodu i do tyłu, ale nie wokół własnej osi, więc niejako skuwają materiał. Z udaru pneumatycznego należy korzystać podczas pracy z wyjątkowo twardymi materiałami, np. kamieniem naturalnym. W przypadku miękkiego materiału wytwarzane wibracje mogą być zbyt silne i będą powodowały jego rozkruszanie i pękanie.

W odróżnieniu od udaru mechanicznego, w narzędziach z udarem pneumatycznym silne dociskanie nie jest wskazane. Przede wszystkim w ten sposób użytkownik sam hamuje działanie kompresora, przez co osłabia efektywność ruchu posuwistego. Co więcej, bardzo silne napieranie może doprowadzić nawet do uszkodzenia tłoka.

Na marginesie warto nadmienić, że wyróżnia się też udar elektropneumatyczny. Łączy on w sobie zalety udaru pneumatycznego, ale źródłem wibracji jest także zasilanie elektryczne. To wysokospecjalistyczne narzędzia, przeznaczone do użytku profesjonalnego, np. przez służby mundurowe i ratownicze. Wyróżnia się bardzo wysoką efektywnością nawet przy pracy z twardymi materiałami.

Jak włączyć udar w wiertarce?

Każde urządzenie może mieć nieco inaczej rozmieszczone przyciski i pokrętła, ale w wiertarkach z udarem ta funkcja powinna być wyraźnie zaznaczona. W zależności od położenia przycisku udar możesz włączyć lub wyłączyć, rozłączając mechanizm. W tym drugim przypadku wiertarka udarowa będzie działała zupełnie zwyczajnie, bez udaru. Symbol udaru w wiertarce jest z reguły dobrze widoczny na obudowie.

Choć w warunkach domowych z funkcji udaru korzysta się relatywnie rzadko, warto takie urządzenie mieć. Obecnie nie są już one przesadnie drogie, a jeżeli czasami montujesz kołki rozporowe w ścianach nośnych albo chcesz zamontować na ścianie nowy telewizor, udar może się przydać.

Protip od fachowców — wiertarka udarowa podczas pracy generuje hałas o natężeniu nawet 100 dB. Audiolodzy przyjmują, że jest to granica, po której przekroczeniu może dojść do uszkodzenia słuchu. Jeżeli często korzystasz z udaru, zainwestuj w słuchawki wygłuszające. Pomogą ochronić słuch, który raz uszkodzony, naprawić jest znacznie trudniej, niż wiertarkę.

Kiedy przydaje się wiertarka z udarem?

Wiercenie wiertarką udarową jest nieocenione podczas precyzyjnej pracy z twardymi materiałami. Nadaje się do użytku zarówno dla majsterkowiczów-amatorów, jak i profesjonalistów, kiedy nie jest potrzebna funkcja dłutowania. W tym drugim przypadku lepiej sięgnąć po młotowiertarkę. Do zalet wiertarki udarowej należy zaliczyć przede wszystkim:

• wysoką efektywność w porównaniu z narzędziami bez funkcji udaru,
• precyzję pracy, ponieważ wiertarka udarowa nie niszczy obrabianego materiału, jak robi to np. młot, czy młotowiertarka, a jedynie wykonuje otwór,
• uniwersalność dzięki możliwości włączenia lub wyłączenia funkcji udaru.

W zależności do wykorzystanej głowicy oraz ustawień parametrów wiertarka udarowa sprawdzi się jako mieszarka do zaprawy, wkrętarka, a nawet…młotek. Wystarczy odrobina wyczucia i pomysłowość. W sprzedaży znajdziesz też tarcze szlifierskie, otwornice i inne nakładki poszerzające funkcjonalność urządzenia.

Kiedy wiercenie z udarem nie będzie dobrym pomysłem?

Pomimo całej swojej wszechstronności, wiertarki z udarem mają swoje ograniczenia. Przede wszystkim należy zachować bardzo dużą ostrożność w przypadku pracy z materiałem kruchym i delikatnym, jak szkło, płytki ceramiczne lub cegły. W tych przypadkach udar może bardziej przeszkadzać niż pomagać, ponieważ generowane wibracje będą powodowały powstawanie pęknięć w strukturze elementu.

Jeśli kiedykolwiek próbowałeś wiercić udarem w pustakach (takich, jak wykorzystuje się do budowy domu), na pewno zwróciłeś uwagę, że wnętrze wyrobu ceramicznego jest zniszczone, a środkowe belki — połamane. To właśnie efekt udaru. Jeżeli taki pustak zostanie obciążony (np. kołkiem rozporowym), łatwo może ulec uszkodzeniu. Naturalnie maleją też jego parametry izolacyjne.

Jakie wiertła wybrać do wiertarki udarowej?

Do pracy z twardym materiałem nie wystarczy wyposażyć się w wiertarkę z funkcją udaru, ponieważ elementem pracującym jest tutaj przede wszystkim wiertło. Należy wybierać wiertła wysokiej jakości, przeznaczone do pracy z konkretnym rodzajem materiału.

Do betonu dobrze sprawdzają się wiertła widiowe, czyli z płaszczyzną pracującą wykonaną z węglików spiekanych. Najczęściej wykorzystuje się w tym celu wolfram lub tytan, rzadziej tantal, niob, chrom i inne pierwiastki.

Wiercenie w stali i innych metalach ułatwiają wiertła HSS (ang. High Speed Steel), czyli wykonane ze stali szybkotnącej. To stal stopowa o bardzo wysokiej twardości i odporności na ścieranie. Stal HSS składa się m.in. z wolframu, molibdenu, kobaltu i wanadu.

Jako ciekawostkę warto wskazać, że naturalny granit ma wartość 7 w skali twardości Mohsa (gdzie wartość 10 odpowiada diamentowi). O ile zwykłe wiertła przy pracy w granicie zużywają się szybko, te z nakładkami widiowymi praktycznie wcale.

Jak wybierać wiertarkę udarową. Porady praktyków

Wiesz już, do czego służy wiertarka z udarem, ale jak ją wybierać? Często okazuje się, że podjęcie decyzji zakupowej wcale nie jest proste, ponieważ półki sklepowe wprost uginają się pod ciężarem różnego rodzaju elektronarzędzi. Jakie są kluczowe parametry wiertarki z udarem?

W pierwszej kolejności zwróć uwagę na moc urządzenia. Im jest większa, tym prace będą przebiegały szybciej, ale też otwory o większej średnicy można wykonać. Niewielka wiertarka do użytku domowego może mieć moc 400-600 W. Jeśli z elektronarzędzia korzystasz na co dzień, wybierz silnik o lepszych parametrach, 800 W i więcej. Zwróć uwagę, że wielu producentów, np. firma DeWALT, podaje osobno maksymalną średnicę wiercenia dla drewna, betonu i metalu i w przypadku każdego rodzaju materiału będzie ona inna.

Kolejnym istotnym parametrem jest możliwość regulacji obrotów (zupełnie, jak w przypadku biegów w samochodzie). Małe wiertarki mają jeden bieg, ale te większe — dwa. Dzięki regulacji biegów możesz dopasować intensywność pracy do rodzaju obrabianego materiału. W wielu modelach można też ustawić częstotliwość udaru, czyli liczbę uderzeń wiertła na minutę.

Fachowcy dobrze wiedzą, że samo wiertło może być mocowane w głowicy poprzez jeden z kilku systemów. Wersja kluczykowa jest bardziej stabilna, wersja samozaciskowa, łatwiejsza w obsłudze.

Zanim zdecydujesz się na zakup wiertarki, zwróć uwagę na dostępne w niej dodatkowe rozwiązania. Wśród tych najbardziej przydatnych warto wymienić:

• sprzęgło przeciążeniowe służy do automatycznego rozłączania napędu, kiedy moment obrotowy przekroczy określoną wartość, innymi słowy wiertło zakleszczy się w materiale,
• elektroniczna kontrola prędkości obrotów i liczby udarów zapobiegają przeciążeniu urządzenia bez konieczności manualnej zmiany ustawień,
• system antywibracyjny redukuje drgania przenoszone z urządzenia na operatora, w efekcie praca jest bezpieczniejsza i bardziej precyzyjna.

Dzisiaj wiertarki z funkcją udaru nie są już drogie. Bardzo fajny sprzęt do użytku domowego kupisz za 300-400 zł. Jeśli szukasz elektronarzędzi do zastosowań profesjonalnych, musisz liczyć się z wydatkiem rzędu 800-1000 zł.

Jeśli chcesz wyposażyć się do pracy ze zróżnicowanym materiałem, zachęcamy do zapoznania się z asortymentem sklepu Narzedziownia.shop. Znajdziesz u nas wiertarki udarowe tak renomowanych firm, jak DeWALT, Maikta, Hikoki, czy Stanley Fatmax. Oprócz szerokiego wyboru elektronarzędzi w Narzedziownia.shop kupisz wiele akcesoriów, jak wiertła, czy akumulatory do urządzeń zasilanych bateryjnie. Mamy sprzęt dla każdego — zarówno kompletnych amatorów, zaawansowanych majsterkowiczów domowych, jak i doświadczonych profesjonalistów.