Klasa szczelności IP — co oznacza?

IP44, a może IP65 - co oznacza i jak czytać to oznaczenie? Jeśli zastanawiałeś się kiedyś, dlaczego jedne urządzenia mogą bez przeszkód funkcjonować w deszczu, a inne psują się już przy byle mżawce, stopień ochrony IP stanowi odpowiedź na twoje wątpliwości. Zebraliśmy w jednym miejscu najważniejsze informacje dotyczące oznaczenia IP. Dowiedz się, jak odczytać informacje o stopniu szczelności.

Czego dowiesz się z tego artykułu?

• Czym jest standaryzacja IP?
• Jak odczytać oznaczenie IP?
• Jakie IP wybrać do urządzenia wewnętrznego, a jakie do użytku zewnętrznego?
• Jakie oznaczenia IP są najczęściej spotykane w obrocie.

Czym jest stopień szczelności IP?

Międzynarodowy standard Ingress Protection Rating (od tego określenia pochodzi właśnie skrót IP, niekiedy rozwijany również jako International Protection Rating) został opracowany przez International Electrotechnical Commission i opublikowany przez odpowiedni organy Unii Europejskiej w normie o numerze IEC 60529. Standard IP to wytyczne dotyczące ochrony urządzeń elektrycznych przed:

• dostępem do części niebezpiecznych,
• działaniem wilgoci.

Jest ona wykorzystywana do opisywania takich sprzętów, jak telefony komórkowe, zegarki sportowe, aparaty fotograficzne, ale także elektronarzędzia i wyposażenie remontowo-budowlane. Pierwsza odsłona nomenklatury IP pojawiła się jeszcze w latach 70. ubiegłego wieku i kilkukrotnie ewoluowała.

Jak jest zbudowane oznaczenie IP?

Obecnie standard IP wyraża się oznaczeniem złożonym z dwóch do czterech oznaczeń, gdzie:

1. pierwsza cyfra określa stopień ochrony wrażliwych części urządzenia przed obcymi ciałami stałymi, może przyjąć wartości od 0 do 6 albo X,
2. druga cyfra określa ochronę urządzenia na wilgoć, może przyjąć wartości od 0 do 9 albo X,
3. opcjonalna litera określająca zabezpieczenie dodatkowe,
4. pomocnicza litera, która również określa zabezpieczenia dodatkowe.

Każde oznaczenie będzie składało się przynajmniej z dwóch cyfr. Przyjrzyjmy się bliżej, jak czytać poziom ochrony IP. Ma to szczególne znaczenie dla wszystkich osób, które pracują w wilgotnym lub zapylonym środowisku i potrzebują wyjątkowo wytrzymałego sprzętu.

Pierwsza cyfra — ochrona przed ciałami stałymi

Podana przez producenta wartości X oznacza, że nie udostępnił on danych na temat odporności swojego produktu na ciała stałe. Nie należy tego utożsamiać z brakiem ochrony, ale takie oznaczenie powinno skłonić do zachowania ostrożności. Kolejne stopnie zabezpieczenia oznaczają:

• 0 - brak ochrony przed ciałami stałymi,
• 1 - ochrona jest przewidziana dla dużych części urządzenia, np. obudowy, ale nie zabezpiecza ona przed celowym dostaniem się do wrażliwych części,
• 2 - ochrona przed elementami o średnicy 12,5 mm lub większymi,
• 3 - ochrona przed elementami stałymi o średnicy 2,5 mm lub większymi,
• 4 - ochrona przed ciałami stałymi o średnicy 1 mm lub większymi,
• 5 - ochrona przed pyłem, choć nadal może on dostać się do wnętrza obudowy, nie będzie to ilość mogąca zaszkodzić bezpieczeństwu urządzenia,
• 6 - ochrona pyłoszczelna, wymaga zastosowania próżni i testu trwającego 8 godzin.

Druga cyfra — ochrona przed wilgocią

Klasy szczelności, jeżeli chodzi o wilgoć, również zaczynają się od X, który oznacza brak danych na temat ochrony. Cyfra 0 oznacza brak odporności na wilgoć, zaś kolejne stopnie prezentują się następująco.

• 1 - ochrona przed padającymi kroplami wody, które zlatują prostopadle do obudowy,
• 2 - ochrona przed kroplami wody, które kapią na obudowę pod kątem 15 stopni,
• 3 - ochrona przed tryskającą wodą pod kątem 60 stopni z każdej strony,
• 4 - ochrona przed bryzgami wody z dowolnego kierunku,
• 5 - ochrona przed zalaniem strugą wody (z natężeniem 12,5 litra na minutę) bryzgającą z dowolnego kierunku,
• 6 - ochrona przed zalaniem silną strugą wody (z natężeniem 100 litrów na minutę) bryzgającą z dowolnego kierunku; dodatkowo wyróżnia się także kategorię 6K, która przewiduje ochronę przed silną strugą wody pod ciśnieniem
• 7 - ochrona przed skutkami ciągłego zanurzenia do głębokości do 1 metra przy spełnieniu podanych przez producenta założeń co do czasu i ciśnienia,
• 8 - ochrona przed skutkami ciągłego zanurzenia na głębokość 1 metra lub większą w warunkach podanych przez producenta, które z założenia powinny być bardziej rygorystyczne, niż w przypadku IPX7,
• 9 - ochrona przed zalaniem wodą pod dowolnym kątem, kiedy strumienie są aplikowane pod wysokim ciśnieniem i w wysokiej temperaturze.

Należy pamiętać, że oznaczenia powyżej IPX6 nie są kumulatywne. Oznacza to, że sprzęt może spełniać wymagania dla IPX7, ale już nie dla IPX6. Jeżeli wypełnia wymagania dla obu stopni, powinno być to wyraźnie wskazane w jego specyfikacji, jako np. IPX7/IPX8.

Co oznacza dodatkowa litera w klasie szczelności IP?

Oznaczenie IP jest skonstruowane według następującego schematu: pierwsza cyfra charakterystyczna, druga cyfra charakterystyczna, litera uzupełniająca. Jakie litery mogą się pojawić w praktyce?

• litera F oznacza odporność urządzenia na oleje,
• litera H oznacza aparat wysokiego napięcia,
• litera M oznacza, że urządzenie jest zabezpieczone przed wnikaniem wilgoci, kiedy jego części znajdują się w ruchu,
• litera S oznacza, że urządzenie jest zabezpieczone przed wilgocią, kiedy jego ruchome części znajdują się w stanie spoczynku,
• litera W oznacza, że urządzenie można stosować bezpiecznie przy określonych warunkach atmosferycznych pod warunkiem, że zostały zapewnione odpowiednie środki ochrony.

W przypadku większości elektronarzędzi, czy elektroniki domowej raczej nie spotkasz się z literą uzupełniającą. Może się ona jednak pojawić, jeżeli klasa IP dotyczy sprzętu wysokospecjalistycznego.

Jakie IP na zewnątrz budynku do wyposażenia, a jakie do wnętrza?

Poszczególne rodzaj IP sprawdzą się w różnych warunkach pracy. Wybierając sprzęt, zawsze zastanów się najpierw, w jakich okolicznościach możesz go wykorzystywać. Nie zawsze chodzi o pełną wodoszczelność. Czasami ważniejsza jest niska waga, czy prosta budowa urządzenia.

Jaka klasa szczelności IP wystarczy do wnętrza budynku?

Doskonałym przykładem wyposażenia, gdzie potrzebna będzie jedynie podstawowa ochrona IP, jest przedłużacz elektryczny z uziemieniem marki PLASTROL. Producent od razu deklaruje, że jest to listwa do użytku wewnętrznego, a stopień IP wynosi 20. Oznacza to, że obudowa jest zabezpieczona przed wnikaniem ciał stałych o średnicy 50 mm i większej, ale w żadnym stopniu nie chroni przed wilgocią. Nadal jednak istnieje możliwość sięgnięcia do części niebezpiecznych drutem lub innym, cienkim elementem.

Jaki stopień ochroni IP stosować na zewnątrz?

Stopień odporności na wilgoć oraz zapylenie powinien być znacznie większy w przypadku urządzeń, które mają być wykorzystywane np. na placu budowy, czy w pracach ziemnych. W takich miejscach trzeba liczyć się z wysoką wilgotnością, zapyleniem, a często oboma tymi czynnikami.

Głośnik na Bluetooth DeWALT DCR009 wyróżnia się stopniem ochrony IP67. Jak wynika z oznaczenia pierwszą cyfrą charakterystyczną, producent zastosował tutaj w pełni pyłoszczelną obudowę. Głośnik jest też odporny na zanurzenie do głębokości 1 metra, więc nie zaszkodzi mu nawet ulewny deszcz. Taka elektronika może być bez przeszkód używana nawet w bardzo wymagających warunkach. Certyfikat IP67 jest zarezerwowany dla urządzeń typu „heavy-duty”.

Nieco niższy stopień ochrony oferuje np. dalmierz laserowy LD050P marki Makita. Producent deklaruje standard IP54, czyli odporność na zapylenie oraz zachlapania z dowolnego kierunku. Obudowa urządzenia jest odporna na działanie pyłu (choć nie pyłoszczelna) oraz na rozbryzgi wody z dowolnego kierunku. Nie chroni jednak przed skutkami krótkotrwałego zanurzenia. Jeśli taki dalmierz wyląduje w kałuży, może ulec uszkodzeniu.

Jeśli w pracy często korzystasz z kosztownych elektronarzędzi i potrzebujesz zapewnić im bezpieczny transport, sięgnij po wózek ToughSystem 2.0 z kuframi. Firma DeWALT zapewnia dla swojego flagowego systemu transportowego klasę szczelności IP65. Kufry są więc pyłoszczelne i odporne na strugi wody lejące się z dowolnego kierunku.

Poznaj stopnie ochrony IP. Konkretne przykłady klasy wodoszczelności i zastosowanie urządzeń

Na zakończenie przygotowaliśmy dla ciebie zestawienie najpopularniejszych norm IP, z jakimi możesz zetknąć się w praktyce.

Przed czym chroni stopień wodoszczelności IP44?

Sprzęty z IP 44 są odporne na wnikanie drobin pyłu o średnicy powyżej 1 mm oraz zachlapanie z dowolnego kierunku. Stopień szczelności IP44 nadaje się do zastosowania na zewnątrz, ale nie w bardzo agresywnych warunkach.

Gdzie stosuje się wodo- i pyłoszczelność IP68?

Symbol IP68 spotkasz głównie w zaawansowanych akcesoriach sportowych. Ten poziom ochrony stosuje się m.in. w zegarkach multisportowych, przeznaczony do treningu w trudnych warunkach. Nie znajdziesz go nawet w pompach wodnych zatapialnych.

IP67 vs. IP65. Na czym polega różnica?

W tym przypadku oba urządzenia będą w pełni pyłoszczelne. Norma IP67 zapewnia jednak ochronę na wypadek zaburzenia, zaś szczelność IP65 już nie — w tym przypadku to zabezpieczenie przed strumieniami wody.

Wybór odpowiedniego stopnia wodoszczelności nie zawsze będzie prosty, zwłaszcza jeżeli pracujesz na świeżym powietrzu przez cały rok. Zalecamy jednak, aby nie testować granic wytrzymałości sprzętów na siłę. Standardy podawane przez producentów z reguły dotyczą korzystania z urządzeń w typowych warunkach codziennych.